Kanada'ya Nasıl Giderim?

"Kanada'ya nasıl giderim?" Bize en sık gelen sorulardan biri bu. Ve dürüst olalım: bu sorunun herkese uyan tek bir cevabı yok. Kanada'nın onlarca farklı vize ve göçmenlik kategorisi var; sizin için uygun olan yol, bir başkası için uygun olmayabilir.

1Ziyaretçi Vizesiyle

Kanada ziyaretçi vizesi; kısa süreli eğitim, turistik gezi, iş seyahati veya aile ziyareti gibi nedenlerle gelmek isteyenler içindir. Ziyaretçi olarak gelen kişiler, girişte farklı bir karar verilmedikçe genellikle 6 ay ülkede kalabilir. Bu süre içinde çalışamazlar; ancak 6 aydan kısa eğitim ve kurslara katılabilirler.

Bununla birlikte, International Mobility Program kapsamında ziyaretçi statüsüyle gelip çalışmak mümkün olabiliyor. Performans sanatçıları, araştırmacılar, konuk konuşmacılar, haberciler ve sporcular bu kategoriye örnek. Tabii, her kategorinin kendi şartları ve kalış süreleri var.

Çocukları Kanada'da öğrenim görürken onlara eşlik eden ebeveynler, girişte daha uzun süreli bir visitor record verilmemişse, ülkeden ayrılmadan çocuklarının eğitimi nedeniyle statülerini uzatma başvurusu yapabilir. Bu kişilere uzun süre verilse dahi çalışma hakları olmaz.

SX1 tipi vize alanlar da bu kapsama girer. Bu vize, kişinin 6 aydan kısa bir eğitim programına kabul edildiğini ve programın süresi nedeniyle Study Permit almaktan muaf olduğunu gösterir. Kişi öğrenci olarak gelse de statüsü "ziyaretçi"dir ve bu öğrenciler de çalışamaz.

Sık sorulan soru: Ziyaretçi vizesi Study Permit'e dönüştürülebilir mi?

Kısa cevap: "Dönüştürme" diye bir uygulama yok. Kanada'da ziyaretçi statüsündeki bir kişi öğrenim izni (Study Permit) başvurusu yapmak isterse, durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kanada sisteminde iki tür Study Permit başvurusu var: Inside Canada (Kanada içinden) ve Outside Canada (Kanada dışından). Bu ayrım, başvurunun nerede değerlendirildiğiyle ilgilidir. Ziyaretçi statüsündekiler, bazı istisnalar dışında inside Canada başvurusu yapamaz. En sık karşılaştığımız iki istisna şu:

• Eşin, partnerin veya ebeveynlerden birinin geçerli bir Study Permit'i ya da Work Permit'i varsa,
• Bir okula (DLI) kabul için gereken kısa süreli bir kursu/programı tamamlamışsa (bu durumun kabul mektubunda açıkça belirtiliyor olması gerekir).

Diğer tüm ziyaretçiler fiziksel olarak Kanada'da olsalar bile outside Canada başvurusu yapar, yani dosyaları Kanada dışındaki bir vize ofisinde değerlendirilir ve kişi kendi ülkesinden başvuruyormuş gibi aynı kriterlerle incelenir. Bu yüzden Kanada'dayken outside Canada Study Permit başvurusu yapmak isteyenlerin bu başvuruya uygun olup olmadıkları önceden değerlendirilmelidir.

Anne-baba ve büyükanne-büyükbabalar için: Super Visa

Kanada vatandaşı veya kalıcı oturum sahiplerinin anne-babaları ya da büyükanne-büyükbabaları, Super Visa'dan yararlanabilir. Super Visa, her girişte 5 yıla kadar kalış imkanı tanıyan, 10 yıla kadar geçerli, çok girişli bir ziyaretçi vizesidir. (Standart ziyaretçi vizesinde bu süre genellikle 6 aydır.) Başvuruda Kanada'daki çocuğun/torunun belirli bir gelir şartını karşılaması, başvuru sahibinin sağlık testine girmesi ve geçerli özel sağlık sigortası gibi koşullar aranır. Aileyi uzun süreli olarak Kanada'da ağırlamak isteyenler için en pratik ve istikrarlı yol genellikle budur.

2Öğrenci Olarak

Öğrenim izni (Study Permit) ile gelen kişiler, izinleri süresince Kanada'da kalabilir. Onaylı bir kurumda tam zamanlı öğrenci olmaları halinde (dil okulu hariç), kampüs dışında haftada 24 saate kadar çalışabilirler. Kampüs içi işlerde saat sınırı yoktur. Ara tatillerde (kayıtlı olmaya devam ettikleri sürece) tam zamanlı çalışabilirler.

Mezuniyet sonrası çalışmak isteyenler için: program seçimi önemlidir

Mezuniyet sonrası çalışma izni (PGWP) verilen tam zamanlı bir programda okuyanlar, öğrenimlerinin sonunda çalışma izni başvurusu yapabilir. Ancak her program ve her okul PGWP hakkı vermez. Dikkat edilmesi gereken birkaç temel nokta var:

• Program uygunluğu: Derece-dışı bazı programlar için, programın belirlenen uygun çalışma alanları arasında olması gerekebilir.
• Dil şartı: PGWP başvurusunda derece (bachelor/master/PhD) mezunları için CLB 7, college/diploma mezunları için CLB 5 düzeyinde İngilizce veya Fransızca yeterlilik gerekir. (CLB, adayın dil seviyesini gösteren resmi Kanada ölçeğidir; sayı yükseldikçe beklenen seviye de yükselir.)
• Yüksek lisans avantajı: Çoğu yüksek lisans mezunu için 3 yıllık PGWP imkanı vardır.

Yani okul ve program seçimi sadece akademik bir tercih değil; sonradan çalışma iznine ve kalıcı oturum hedefine doğrudan etki eden bir karardır. Yanlış programı seçmek, mezuniyetten sonra çalışma iznine hak kazanamamak anlamına gelebilir. Bu yüzden seçimi başvurudan önce doğru kurgulamak kritik.

Doğru okulu seçmek için: EduPathways Canada çözüm ortağımız

Öğrenim yolunda en kritik adımlardan biri doğru okulu ve programı seçmektir; çünkü bu aşamadaki yönlendirme birkaç açıdan birden belirleyicidir. Birincisi, Study Permit başvurusunun uygunluğu ve onay şansı için önemlidir. İkincisi, ileride yapılacak çalışma izni ve kalıcı oturum planlarını etkiler. Bir o kadar önemlisi de mezuniyet sonrası kariyer planlarını şekillendirir. Tam bu nedenle okul seçimi konusunda çözüm ortağımız EduPathways Canada ile çalışıyoruz.

EduPathways Canada, liseden üniversiteye kadar Kanada'da 50'nin üzerinde okulun resmi temsilcisidir. Bu sayede; bütçenize, akademik profilinize ve hedeflerinize en uygun okul ve programı seçmeniz için güvenilir bir adres sunar. Okul seçimini EduPathways ile, göçmenlik tarafını da bizimle yürüterek sürecin iki kritik ayağını da sağlam temele oturtmuş olursunuz.

Okul seçiminde profesyonel destek almak ister misiniz? EduPathways Canada ekibiyle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.

3Çalışan Olarak

Kanada'ya temporary foreign worker (geçici yabancı çalışan) olarak gelmek mümkün. Ancak çalışma izni, sanıldığından daha karmaşık bir süreç ve önemli kısmı başvuranın değil, işverenin sorumluluğunda.

LMIA: Önce işveren bir değerlendirmeden geçer

Diyelim Kanada'daki bir şirket bir pozisyon için yabancı çalışan istihdam etmek istiyor. Yabancı çalışana iş teklifinde bulunmadan önce, devlete LMIA (Labour Market Impact Assessment) başvurusu yapması gerekir.

Kısaca bu başvurunun amacı: İşverenin, bu işi yapacak bir Kanadalı (vatandaş ya da kalıcı oturum sahibi) bulamadığını kanıtlaması ve neden bir yabancı çalışana ihtiyaç duyduğunu açıklaması. İşveren bu süreçte her pozisyon için devlete 1.000 CAD öder ve bu parayı çalışandan talep etmesi yasal değildir.

İşverenden çok sayıda belge istenir. Pozisyona Kanada'dan birini bulamadığını kanıtlamak için belirli bir süre boyunca Kanada Hükümeti'nin iş arama sitesinde ve en az iki ayrı mecrada daha ilan vermiş olması gerekir. Ayrıca gelen başvurulara rağmen neden kimseyi uygun bulmadığını açıklaması gerekir.

Başvuru olumlu sonuçlanırsa işveren yabancı çalışanı istihdam etmek için onay almış olur. Bundan sonra çalışan, LMIA'nın bir kopyasıyla o pozisyon için çalışma izni başvurusu yapabilir. Reddi gerektiren bir durum yoksa ve IRCC yetkilisi işi yapabilecek nitelikte olduğuna kanaat getirirse, üzerinde yalnızca o işverenin adı yazan bir çalışma izni alır. Bu izinle başka bir işveren için çalışamaz; başka bir işte çalışmak isterse yeni işverenin de aynı süreçten geçmesi gerekir. Bu süre boyunca statüsü Temporary Foreign Worker olur.

Şunu da belirtelim: LMIA her pozisyon için onaylanmaz. Çoğu iş için Kanada'dan eleman bulunabildiğinden, onay genelde Kanada'da bulunması zor olan iş kollarında çıkar. Ayrıca doktor, avukat, öğretmen gibi regulated (lisans/sertifika gerektiren) mesleklerde, işveren eyalet veya ülke standartlarını karşılamayan kişileri istihdam edemez.

Buraya kadar anlattığımız tür, LMIA destekli "employer-specific work permit" (işverenin belirli olduğu, LMIA'ya dayalı çalışma izni) olarak adlandırılır. Ancak employer-specific çalışma izinlerinin bir de LMIA gerektirmeyen versiyonları vardır. Örneğin şirket içi transfer (intra-company transfer), Charitable Work (C51, gönüllü/hayır işleri) ya da Francophone Mobility (C16) gibi durumlarda işverenin LMIA sürecinden geçmesine gerek kalmadan başvuru yapılabilir. Bu izinler de belirli bir işverene bağlıdır; tek farkları LMIA'dan muaf olmalarıdır. Örneğin Francophone Mobility, Quebec dışındaki bir eyalette iş teklifi olan ve belirli düzeyde Fransızca bilen kişilere bu imkanı tanır.

Açık çalışma izni (Open Work Permit)

İkinci tür çalışma izni open work permit. Bu izinle, süresi boyunca Kanada'da herhangi bir işveren için çalışılabilir. Yabancı bir çalışanın buna doğrudan başvurma hakkı yoktur; ancak belirli durumlar açık çalışma iznine kapı aralar. Açık çalışma iznine genel olarak şunlar uygun olabilir:

• Kanada'da uygunluğu olan bir kurum ve programdan mezun olup PGWP uygunluğu olanlar,
• Kanada içinde kalıcı oturum başvurusu yapmış kişiler (ve başvuruya dahil edilen eş, belirli koşullarla),
• Öğrenci eşleri/partnerleri: Öğrencinin en az 16 ay süreli bir yüksek lisans, bir doktora ya da belirli mesleki derece programlarında olması halinde,
• Çalışan eşleri/partnerleri: Asıl çalışanın işi TEER 0 veya 1 (yönetici ve üniversite diploması gerektiren üst düzey meslekler) ya da öncelikli sektörlerdeki seçili TEER 2/3 kategorisindeyse ve izninde 16 ay ya da daha uzun bir süre kalmışsa.

Görüldüğü gibi açık çalışma izni uygunluğu çeşitli faktörlere bağlı olarak değişir. Bu yüzden, örneğin, "eşim çalışıyor/okuyor, ben de otomatik açık izin alırım" gibi bir varsayımla hareket etmek yerine, her durumun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

4Kalıcı Oturum İzni (PR Statüsü) Alarak

Kalıcı oturuma giden yollar iki ana başlığa ayrılır: ekonomik göçmenlik programları ve aile sponsorluğu.

Ekonomik programlar

Ekonomik programlar, kişinin eğitimine, iş deneyimine ve dil becerisine dayanarak kalıcı oturum sunan yollardır. Aşağıda en sık tercih edilen başlıca programları kısaca özetledik.

Express Entry

Express Entry, federal hükümetin üç ekonomik göçmenlik programını (Federal Skilled Worker, Canadian Experience Class ve Federal Skilled Trades) yönettiği online bir başvuru sistemidir. Uygun adaylar profillerini sisteme girer ve yaş, eğitim, iş deneyimi ile dil yeterliliği gibi faktörlere dayanan bir puanlama (CRS) ile sıralanır. Hükümet düzenli aralıklarla belirli bir puanın üzerindeki adayları kalıcı oturuma başvurmaya davet eder. Ayrıca zaman zaman belirli bir profili öne çıkaran (örneğin Fransızca yeterliliği ya da belirli meslek gruplarını hedefleyen) "kategori bazlı" davetler de düzenlenir. En hızlı kalıcı oturum yollarından biri olması nedeniyle çok tercih edilir.

Önümüzdeki dönemde Express Entry'nin sadeleştirilmesi gündemde: Yukarıdaki üç programın tek bir "Federal High-Skilled Class" çatısı altında birleştirilmesi ve puanlamada (CRS) bazı faktörlerin yeniden ağırlıklandırılması planlanıyor. Bu henüz yürürlükte olmayan bir öneri aşamasında; sistemin temel mantığı (havuz, CRS ve davet usulü) korunuyor. Bu da gösteriyor ki başvuru stratejisini güncel kurallara göre ve doğru zamanlamayla kurgulamak önemli.

Eyalet Aday Programları (PNP)

Eyalet Aday Programları, eyalet ve bölgelerin kendi iş gücü ihtiyaçlarına uygun adayları "aday göstererek" kalıcı oturuma yönlendirmesine imkan tanır. Nunavut hariç tüm eyalet ve bölgelerde mevcuttur ve toplam sayısı sekseni aşar. Programların bir kısmı Express Entry ile bağlantılı çalışır (alınan adaylık profile büyük bir puan avantajı kazandırır), bir kısmı ise doğrudan eyalete yapılan ayrı başvurularla yürür. Bunlar hitap ettikleri kitlelere göre gruplanır; ancak aralarındaki sınırlar her zaman kesin değildir; örneğin bazı programlar hem Kanada'da yüksek öğrenim görmüş olmayı hem de iş teklifi almayı isteyebilir.

Atlantic Immigration Program (AIP)

Atlantic Immigration Program, Kanada'nın doğusundaki dört Atlantik eyaletine (New Brunswick, Nova Scotia, Prince Edward Island ve Newfoundland and Labrador) yöneliktir. İşveren odaklı bir programdır: Bu eyaletlerde "designated" (onaylı) bir işverenden geçerli bir iş teklifi alınmış olması gerekir. Bölgedeki iş gücü açığını kapatmayı ve yeni gelenlerin uzun vadeli yerleşmesini hedefler.

Rural ve Francophone Community Immigration pilotları (RCIP & FCIP)

Bu iki program, daha küçük toplulukların ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücünü çekmesi ve elinde tutması için tasarlanmış, topluluk odaklı kalıcı oturum pilotlarıdır. Rural Community Immigration Pilot (RCIP), programa katılan kırsal topluluklardaki iş gücü açığını kapatmaya yöneliktir. Francophone Community Immigration Pilot (FCIP) ise Quebec dışındaki Fransızca konuşan azınlık topluluklarına yerleşecek Fransızca konuşan göçmen sayısını artırmayı amaçlar. Her ikisinde de katılımcı bir toplulukta onaylı bir işverenden iş teklifi alınmış olması gerekir.

Hangi ekonomik programın uygun olduğu; yaş, eğitim, iş deneyimi, dil seviyesi ve hedeflenen eyalet ya da topluluk gibi pek çok faktöre bağlıdır. Doğru program seçimi, sürecin en kritik adımıdır.

Aile sponsorluğu

Aile sponsorluğu, Kanada göçmenlik sisteminin temel taşlarından biri olan aile birleşimini destekler. Kanada'da PR ya da vatandaş olan kişilerin, belirli aile bireylerine PR statüsü kazandırmasına imkan tanır. Sponsor olunabilecek aile bireyleri:

• Eş ya da partner (partner uygunluğunun bir takım koşulları vardır),
• 22 yaş altı çocuk,
• Anne-baba veya büyükanne-büyükbaba,
• 18 yaşından küçük, evli olmayan ve ebeveynleri vefat etmiş kardeş, yeğen veya torun.

Ayrıca; PR ya da vatandaş olan kişinin Kanada'da PR/vatandaş bir yakını ve sponsor olabileceği başka bir akrabası yoksa, yaşına bakılmaksızın tek bir akrabasına sponsor olabilir.

Anne-baba ve büyükanne-büyükbaba için kalıcı oturum sponsorluğu belirli dönemlerde, sınırlı kontenjanlarla yürütülen bir programdır; bu nedenle aileyi uzun süreli ağırlamak isteyenlerin önemli bir kısmı pratikte Super Visa yolunu tercih eder.

Peki ya vatandaşlık?

Vatandaşlık bu yazıdaki ana maddelerden biri değil, çünkü Kanada'ya doğrudan vatandaşlık alarak gelmek mümkün değildir. (Tek istisna: Kanada dışında doğan bir çocuğun bir Kanada vatandaşı tarafından yasal olarak evlat edinilmesi; bu durumda belirli şartlarda vatandaşlık aktarılabilir.)

Önce kalıcı oturum (PR) alınması gerekir. PR aldıktan sonra vatandaşlık için aranan başlıca şartlar:

• Son 5 yılda 1.095 gün (3 yıl) Kanada'da fiziksel olarak bulunmuş olmak. Bu sürenin içinde ziyaretçi, geçici çalışan ya da öğrenci olarak geçirilen günler de sayılır, ama her gün yarım gün olarak ve en fazla 365 güne (1 yıla) kadar.
• Son 5 yıl içinde 3 yıl (gereken durumlarda) kişisel gelir vergisi bildirimi yapmış olmak.
• 18–54 yaş aralığındakiler için resmi dillerden birinde (İngilizce ya da Fransızca) yeterlilik belgelemek (CLB 4 ya da üzeri).
• 18–54 yaş aralığındakiler için Kanada'nın tarihi, coğrafyası, ekonomisi, yönetim yapısı, yasaları ve sembolleri hakkındaki "Vatandaşlık Testi"ne girmek ve 20 sorudan en az 15'ini doğru yanıtlamak.

Tüm bunlar tamamlandıktan sonra vatandaşlık yemin törenine davet edilir ve resmen Kanada vatandaşı olur.

Son olarak: Kanada yasalarına göre kişiler hem Kanada hem de başka bir ülke vatandaşı olabilir. Türkiye de çifte vatandaşlığa izin veren ülkelerden; dolayısıyla Türk vatandaşları bu konuda sorun yaşamaz.

★Özetle: Yol çok, ama "doğru yol" kişiye özel

Bu yazıyla en sık aldığımız soruyu, "Kanada'ya nasıl giderim?", cevaplamış olduk. Gördüğünüz gibi yollar çeşitli: ziyaretçi, öğrenci, çalışan ya da doğrudan kalıcı oturum. Ama bu yollardan birine karar vermek için iki şey şarttır: o yola uygun olmanız ve doğru bir başvuru yapmanız.

İşte tam bu yüzden ilk adımı tahminle değil, değerlendirmeyle atmanızı öneriyoruz.

Neden Northern Pathways?

Northern Pathways, 2019'da kurulmuş, lisanslı bir Kanada göçmenlik danışmanlığıdır. Kurucumuz Burcu Akyol, College of Immigration and Citizenship Consultants (CICC) üyesi bir Regulated Canadian Immigration Consultant (RCIC-IRB) ve Queen's Üniversitesi'nin Göçmenlik ve Vatandaşlık Hukuku diploma programında öğretim görevlisidir.

• Bilgi ve deneyim: Kanada göçmenlik hukukundaki, politikalardaki ve uygulamadaki gelişmeleri yakından takip eder, bu bilgi ve deneyimi her dosyaya yansıtırız.
• Stratejik ve etik rehberlik: Seçeneklerinizi, olası riskleri ve atılacak adımları açıkça anlatırız; kararlarınızı bilerek ve güvenle verirsiniz.
• Şeffaf ücretler: Ücretlerimiz en baştan bellidir; çalışmaya başlamadan önce birlikte gözden geçiririz.
• Kişiye özel yaklaşım: Her başvuruyu, kişinin kendi koşullarına ve hedeflerine göre gerçekçi bir yaklaşımla ele alırız.
• Müşteri odaklı hizmet: Güvenli iletişim platformları ve düzenli bilgilendirmeyle ilk günden itibaren yanınızdayız.

Sıradaki adım: Ücretsiz Ön Değerlendirme

Hangi yola uygun olduğunuzu, profilinizin kişiye özel değerlendirilmesiyle netleştirebilirsiniz. Süreç ücretsiz ön değerlendirmeyle başlar; hazırsanız doğrudan bir danışma görüşmesi de planlayabilirsiniz.